بررسي توافق بر جام هسته اي

از آنجايي كه آقاي احمد قرباني دو كتاب در مورد مذاكرات هسته اي منتشر كرده است. در مورد توافق برجام وين از او درخواست مصاحبه شد. كه به شرح زير است.

سوال : توافق برجام هسته اي ايران و كشورهاي 1+5 را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

پاسخ: توافق بر جام از زواياي مختلفي قابل بررسي است. بهتر است تقسيم بندي درستي انجام  گيرد و هر زوايه ديد بصورت منفك تجزيه و تحليل شود. اگر اين موضوعات با يكديگر مخلوط شود، خلط مطلب مي شود و در تجزيه و تحليل به بي راهه رفته ايم.

اولين موضوع ، كاركرد مذاكره كنندگان است. مذاكره كنندگان  توانستند با هفت قدرت جهاني يعني كشورهاي  5+1 و مجموعه اتحاديه اروپا  به يك توافق برسند، اين موضوع نشان داد كه  كار بزرگي انجام شده است. همانطور كه قبلاً نوشته بودم. امكان توافق ايران با اين شش كشور و اتحاديه اروپا  تقريباً غير ممكن بود. چون  حداقل خواسته هاي يك طرف مذاكره ،  خط قرمزهاي طرف مقابل قلمداد مي شد. ولي با اين حال ، متن توافقي نوشته شد.  اين توافق نامه هر چه باشد، نتيجه سعي و تلاش آدم هاي بزرگي است. بايد از مذاكره كنندگان تقدير و تشكر شود. بايد  مذاكره كنندگان را در جلسات عمومي يا جلسات مجلس شوراي اسلامي دعوت ، و از آنها تقدير و تشكر شود. بهتر است مذاكره كنندگان را بعنوان سخنران پيش از خطبه در مراسم  نماز جمعه هاي كشور دعوت ، تا  مردم آنها را تشويق كنند و يا اينكه در مراسمي مانند 17 شهريور به عنوان سخنران اصلي  در مقابل مردم  قرار بگيرند و مردم  از آنها تقدير كنند.

موضوع دوم، شكسته شدن تحريم هاي ظالمانه و اثبات حق طلبي كشور ايران است. قبل از مذاكرات،  قدرت هاي جهاني تبليغ مي كردند. ايران كشوري است كه مي خواهد بمب اتمي بسازد و حتما آنرا در جايي منفجر كند. ولي حالا ديگر از اين حرفها نمي توانند بزنند. اين يك دستآورد بزرگي است كه نصيب كشور شده است. اين موضوع به تنهايي مي توان موجب رونق اقتصادي كشور شود.

موضع سوم: تجزيه و تحليل متن موافقت نامه بر جام است. از آنجايي كه متن موافقتنامه حاصل يكسري بده و بستان هاي مذاكراتي بوده است. لذا به راحتي نمي توان گفت كه اين متن خوبي است و يا متن مناسبي نيست. با توجه به طولاني بودن اين متن ( چيزي بيشتر از 150 صفحه مطلب)، تحليل اين متن كار مشكلي است. لذا هر كسي در حد خودش تجزيه و تحليلي انجام مي دهد.

  

سوال : توافق را غير ممكن مي دانستيد، طرف مقابل ايران از چه مواضعي پايين آمده كه توافق امكان پذير شده است.

پاسخ : توجه كنيد،  وزير خارجه كشور آمريكا ، جناب آقاي جان كري ، براي چند دهه رئيس كميته روابط خارجي سنا بوده است. بطور معمول چنين فردي بيشترين اطلاعات در زمينه روابط خارجي را دارد. قطعاً چنين آدمي منافع كشور آمريكا را خيلي خوب مي شناسد و مي داند چه كار مي كند. در اين توافق نامه  منافع كشور آمريكا  تأمين شده است.  آمريكا، كشوري است كه با برتري فن آوري و تكنولوژي هاي جديد به  يك كشور بدونه رقيب تبديل شده است. اين برتري تكنولوژي ، حاصل كار دانشمندان مختلف طي دوره  رياست جمهوري كلينتون و رونالد ريگان است كه در آن سالها كشور آمريكا با هيچ كشوري درگيري نظامي نداشته است. به عبارت ديگر حل فصل مشكلات خارجي كشور آمريكا با ديپلماسي، اين اجازه را به كشور آمريكا داد، كه از نظر تكنولوژي پيشرفت كند، بطوريكه برتري تكنولوژي  موجب  برتري كشور آمريكا در ساير حوزه هاي علم و سياست هم شده است. كشورهاي چين ، كره جنوبي ، ژاپن و كشورهاي اروپايي براي دريافت تكنولوژيهاي جديد نه تنها مجبورند با كشور آمريكا رابطه داشته باشند، بلكه در بسياري از جاها مجبورند دنباله رو بي چون و چرا كشور آمريكا باشند. اين تفاوت تكنولوژي  در بعضي از حوزه ها بگونه اي است كه آمريكا تكنولوژي ده سال يا بيست سال قبل خود را در اختيار ساير كشورها مي گذارد. به عبارت ديگر تفاوت تكنولوژي كشور آمريكا با ساير كشورها در بعضي از حوزه ها بيشتر از ده سال است. در نتيجه اگر آمريكائيها بتوانند همچنان اين پيشرفت تكنولوژي خود را حفظ كنند مي توانند هميشه سيادت و بزرگي خود را حفظ كنند. با اين اصل كشور آمريكا بايد هميشه بدنبال پيشرفت تكنولوژي در كشور خودش باشد،  پيشرفت تكنولوژي  هم وقتي در كشور آمريكا حاصل مي شود ، كه اين كشور بتواند، فضاي آرامي در داخل بوجود بيآورد، بطوريكه نخبه هاي علمي ،  همه كشورهاي جهان به آمريكا مهاجرت كنند . تجمع نخبگان و زير ساختهاي دانشگاهي و تحقيقاتي در آمريكا موجب برتري تكنولوژي و هژموني سياسي اين كشور مي شود. حالا اگر آمريكا با كشوري وارد جنگ شود و يا با كشوري  اختلاف غير قابل حل داشته باشد، در اينصورت مهاجرت نخبگان كمتر و كمتر خواهد شد، و در طولاني مدت اين هژموني تكنولوژيكي و سياسي از بين خواهد رفت.  به همين خاطر،  آقاي جان كري  سعي كرد  مسئله هسته اي ايران را با ديپلماسي حل و فصل كند، تا برتري علمي  و هژموني سياسي اين كشور در آينده تضمين شود.

ساير كشورهاي مذاكره كننده هم  با افزايش تجارت خارجي  خود مي توانند منفعت بيشتري براي كشور خود به ارمغان ببرند. در نتيجه همه كشورها از اين توافق نامه منتفع شدند.

سؤال: نقاط ضعف و قوت متن توافقنامه بر جام چيست؟

توجه كنيد، متن حاصل يك فكر و ايده نيست كه با نقد و بررسي آن بگوييم خوب است يا نه؟ بلكه حاصل بحث و مشاجرات و بده و بستانهاي مذاكره كنندگان بوده است. خواسته مذاكره كنندگان كشور ما اين بوده است كه تحريم ها لغو شود و كل صنعت هسته اي ايران به فعاليت خود ادامه دهد. در مقابل كشور آمريكا مي خواهد ، كليه  پيچ و مهره هاي صنعت هسته اي ايران باز شود، و آنها بتوانند از هر نقطه ايران بازديد كنند. كشورهاي ديگر مي خواستند اين تحريم ها و قوانين دست و پا گير لغو شود، تا آنها بهتر بتوانند به تجارت خود بپردازند.

بطور معمول ، مذاكره كنندگان ايراني، نتوانستند، كليه خواسته هاي خود را به طرف مقابل تحميل كنند. از اين نظر متن توافق نامه به منزله بهترين گزينه براي كشور ايران نيست. به همين ترتيب كشورهاي مقابل هم نتوانسته اند به كليه خواسته هاي خود برسند. لذا  توافق  به معني گذشتن از تعدادي خواسته ها براي نگهداري تعدادي از خواسته هاي اصلي كشور است. حالا سوال اين است كه در مجموع خواسته هايي كه در توافق نامه حفظ شد و خواسته هايي كه از دست رفت، باعث حداكثر شدن منفعت كشور مي شود  يانه ؟

پاسخ به اين سوال آسان نيست. چه برسد به اينكه ما بخواهيم در مورد نقاط ضعف و قوت آن بحث كنيم. به عبارت ديگر تعيين نقاط ضعف و قوت متن بر جام امكان ندارد مگر اينكه  مذاكره كنندگان در جلسات مختلف علت تدوين اين بندهاي توافق نامه را توضيح دهند، خلاصه اي از مطالبي كه در حين مذاكرات انجام شده را بازگو كنند، تا ارزيابي متن موافقت نامه امكان پذير گردد.

سؤال: خلاصه كشور بايد تصميم بگيرد كه اين توافق نامه را مي پذيرد يا نه؟

تصميم بسيار سختي است. چون به راحتي نمي توان آنرا پذيرفت و يا رد كرد. اگر بدونه مطالعه و بررسي توافق نامه پذيرفته شود، با توجه به نقاط ضعف فراواني كه در متن به چشم مي خورد، هركسي كه اين متن را بپذيرد ، در سالهاي آينده به ساده لوحي و خيانت متهم مي شود.  در مقابل  اگر اين متن را به همين صورت نپذيرند و رد كنند، با توجه به منافع زيادي در نتيجه اين توافق نامه عايد كشور مي شود،  اين فرد  به ساده لوحي و خيانت متهم مي شود.

سؤال : اين تصميم سخت چگونه گرفته شود ؟

اين تصميم بايد با رجوع به عقل عمومي انجام گيرد، بطوريكه يك نفر يا يك جمع مسئول اين تصميم گيري نباشد. براي نيل به اين هدف متن اين توافق نامه بايد در مجلس شوراي اسلامي به بحث گذاشته شود. از مذاكره كنندگان خواسته شود در مورد بند ها و كلمات اين توافق نامه توضيح دهند. بطوريكه نقاط ضعف و قوت اين متن كاملا مشخص شود. در اين زمان مجلس شوراي اسلامي نبايد تصميم خاصي بگيرد. بلكه تصميم گيري خودبه تأخير بياندازد. بطوريكه بتواند نظرات نخبگان جامعه را هم دريافت كند. مجلس شوراي اسلامي بعد دريافت نظر نخبگان مي تواند تصميم مقتضي را بگيرد. نتيجه رأي گيري در مجلس شوراي اسلامي  هر چه باشد خير و صلاح كشور در آن نهفته است.

سؤال: شما رد و پذيرش توافق نامه بر جام توسط هر كسي را به ساده لوحي و خيانت متهم كرديد. اين موضوع چگونه رفع مي شود؟

بنظر من بهتر است اين توافق نامه بصورت مشروط  توسط مجلس شوراي اسلامي پذيرفته شود. مجلس شوراي اسلامي مي تواند مصوبه اي داشته باشد كه در آن ضمن پذيرش موافقت نامه ، شروط اجرايي خود را در آن مصوبه بصورت مشروح توضيح دهد. بطوريه نقاط ضعف موافقت نامه براي كشور ايران مرتفع شود.

سوال : نقطه ضعف هاي توافق نامه بر جام چيست ؟ مصوبه مشروط مجلس چگونه مي تواند آنرا بر طرف كند؟

  

يكي از ضعف هاي موافقت نامه برجام، مي تواند بازرسي از مراكز نظامي كشور باشد. مجلس شوراي اسلامي مي تواند در مصوبه خود، پذيرش توافق نامه بر جام را مشروط به عدم بازرسي از مراكز نظامي كند. و يا اينكه بازرسي از ساير مراكز غير هسته اي را مشروط به اثبات وجود مواد هسته اي در آن مراكز كند. همانطور كه همه مي دانيم. در حال حاضر دو نوع عكس برداري توسط ماهواره ها از زمين انجام مي گيرد. يك نوع تصوير برداري معمولي است كه امكان ديدن آن توسط شركت گوگل براي همه وجود دارد.  نوع دوم آن عكس برداري رقومي است. در اين تصوير برداري جنس خاك روي زمين مشخص مي شود. از اين نوع تصوير برداريها براي مشخص شدن معادن استفاده مي شود. بطوريكه با اين تصويربرداري مي توان وجود نفت در اعماق زمين را مشخص كرد. اگر تصوير برداري رقومي اثبات نشان داد كه در مكاني مواد هسته اي وجود دارد، در آن صورت امكان بازديد فراهم شود در غير اينصورت اجازه بازديد داده نشود.

نقطه ضعف دومي برگشت پذيري آن است. يعني اگر يكي از طرف هاي مذاكره، شكايتي عنوان كند و بعد بگويد كه نظرش برآورده نشد. تحريم ها بطور خودكار بر مي گردد. و كليه قطعنامه هاي سازمان ملل بر عليه ايران اجرا مي شود. در اين مورد هم مجلس مي تواند در مصوبه اش بگنجاند كه اگر طرفهاي غربي اين توافق نامه را نقض كردند، بازرسي هاي آژانس از مراكز هسته اي  تعليق و ادامه همكاريهاي ايران با آژانس منوط به ارائه گزارش آژانس از فعاليت هاي هسته اي اسرائيل شود.

نقطه ضعف هاي ديگري هم هست كه بعد از بحث آن در مجلس شوراي اسلامي مي توان آنرا عنوان كرد.

سوال: توافق نامه هسته اي مخالفين زيادي در داخل و خارج كشور دارد. آيا اين مخالفت ها منافع ملي ايران را تهديد مي كند؟

پاسخ : مخالفين داخلي  را من مخالف توافق نامه نمي دانم. اگر به صحبت هايشان توجه كنيم. آنها مخالف نيستند، بلكه كساني هستند كه نسبت به اين توافق نامه دغدغه خاطر دارند، و يا به عبارت ديگر دلواپس هستند. اين عده بيشتر دغدغه خاطر و دلواپس امنيت داخلي هستند. اگر مجلس شوراي اسلامي توافق نامه برجام هسته اي را بصورت مشروط بپذيرد. مخالفين هم مي توانند دغدغه خاطرهاي خود را در قسمت مشروط بيآورند. فكر كنم با اين روش مي توان وحدت ملي كشور را حفظ كرد.  با اين روش ، گروه هاي مخالف نه تنها تهديد كننده منافع ملي نيستند كه مي توانند كمكي براي منافع ملي باشند.

ولي مخالفين خارجي اينگونه نيستند. در حال حاضر دو كشور اسرائيل و عربستان بصورت جدي مخالف هستند. مخالفت اين دو كشور منافع ملي را تهديد مي كند. در ضمن قسمتي از سناتورها و نمايندگان كنگره آمريكا هم مخالف هستند كه مخالفت آنها بايد جدي گرفته شود و راه حلي براي مقابله با آن پيدا كرد.

دسته: سياسي
Web Analytics